Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza aktywnie kontynuować dostosowywanie prawa polskiego do wymogów unijnych.

Obecnie trwają następujące prace legislacyjne:

• projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw – czyli tzw. europejska ustawa horyzontalna, zawiera implementacje następujących decyzji ramowych Rady: 2004/68/WSiSW z 22 grudnia 2003 roku o zwalczaniu seksualnego wykorzystywania dzieci i pornografii dziecięcej, 2005/222/WSiSW z dnia 24 lutego 2005 roku w sprawie ataków na systemy informatyczne, 2003/568/WSiSW z 22 lipca 2003 roku w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym, 2005/214/WSiSW oraz z dnia 24 lutego 2005 roku w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do kar o charakterze pieniężnym;
• projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, który implementuje przepisy decyzji ramowej Rady 2006/783/WSiSW z dnia 6 października 2006 roku w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do nakazów konfiskaty;
• wniosek o udzielenie zgody na ratyfikację umowy między Unią Europejską a Republiką Islandii i Królestwem Norwegii w sprawie procedury przekazywania osób pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej a Islandią i Norwegią. Celem umowy jest wprowadzenie procedury nakazu aresztowania (podobnej do Europejskiego Nakazu Aresztowania) dla wydawania osób ściganych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej a Islandią i Norwegią;
• projekt ustawy o wyrażeniu zgody na złożenie oświadczenia o uznaniu jurysdykcji Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich na podstawie art. 35 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej. Celem ustawy jest uznanie przez Polskę jurysdykcji ETS w odniesieniu do wydawania orzeczeń wstępnych w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych (tzw. III filar UE). Po wycofaniu projektu z Sejmu V kadencji, prace zostały rozpoczęte na nowo i znajdują się w fazie wstępnej;
• projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych. Projekt ma na celu implementację Dyrektywy 2006/68/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 roku zmieniającej dyrektywę Rady 77/91 EWG w sprawie tworzenia spółek akcyjnych i utrzymywania oraz zmian wysokości ich kapitału.

W trakcie negocjacji znajdują się następujące akty prawne:

1. Instrumenty cywilne

• projekt rozporządzenia w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń i współpracy w zakresie dotyczącym roszczeń alimentacyjnych. Celem projektu Rozporządzenia jest wyeliminowanie przeszkód prawnych, napotykanych przez podmioty uprawnione w trakcie dochodzenia roszczeń alimentacyjnych wobec dłużników zamieszkałych na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej;
• projekt rozporządzenia w sprawie norm kolizyjnych stosowanych w odniesieniu do rozwodów (tzw. Rzym III). Celem projektu jest wprowadzenie europejskich przepisów określających prawo właściwe w sprawach rozwodowych, co utrudni omijanie przez strony norm bezwzględnie obowiązujących w danym państwie członkowskim z pokrzywdzeniem drugiego małżonka (np. poprzez zastosowanie bardziej liberalnego prawa rozwodowego innego państwa członkowskiego);
• projekt decyzji Rady w sprawie dostosowania przepisów Tytułu IV Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską dotyczących właściwości Trybunału Sprawiedliwości. Projekt decyzji ma na celu poszerzenie zakresu jurysdykcji Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w stosunku do Tytułu IV Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (zagadnienia z zakresu prawa cywilnego, wiz, azylu, imigracji i innych polityk związanych ze swobodnym przepływem osób);

2. Instrumenty karne

• decyzja ramowa Rady w sprawie organizacji wymiany informacji pochodzących z rejestrów karnych pomiędzy państwami członkowskimi oraz treści tych informacji. Celem niniejszej decyzji ramowej jest przeprowadzenie reformy wymiany informacji pochodzących z rejestrów karnych, dotyczących wyroków osób zamieszkujących na terenie Unii Europejskiej, mającej na celu zapewnienie jej obywatelom wysokiego poziomu bezpieczeństwa w obszarze wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości Ustanawia ona przepisy regulujące kwestię przesyłania informacji o skazaniach, gromadzenia ich w rejestrach Państw Członkowskich, a także retransmisji tych informacji w odpowiedzi na zapytania;
• projekt decyzji ramowej Rady UE w sprawie europejskiego nakazu nadzoru (ENN) w postępowaniu przygotowawczymym w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Instrument regulowałby kwestię wzajemnego uznawania i wykonywania między państwami UE orzeczeń, dotyczących środków zapobiegawczych. Projektowany mechanizm mógłby być uruchamiany w toku każdego postępowania karnego, bez względu na rodzaj przestępstwa i wymiar grożącej kary. Osoby objęte środkami zapobiegawczymi zyskałyby możliwość powrotu z państwa prowadzenia postępowania do państwa ich pobytu. Po powrocie zaś, osoby takie, w zależności od okoliczności, mogłyby być poddawane środkom zapobiegawczym o charakterze wolnościowym, co oznaczałoby zmniejszenie uciążliwości tych środków. Odpowiedni organ państwa prowadzącego postępowanie dysponowałby możliwością zobowiązania tych osób do stawiania się na wezwania tegoż organu;
• projekt Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków prawa karnego mających na celu zapewnienie egzekwowania praw własności intelektualnej. Projektowana Dyrektywa ma na celu zwiększenie skuteczności walki z piractwem i innymi naruszeniami praw własności intelektualnej. Projekt zakłada zbliżenie przepisów dotyczących przestępstw związanych z własnością intelektualną i ma na celu zachęcenie Państw Członkowskich do zacieśniania współpracy w zakresie zwalczania tych przestępstw;
• projekt decyzji ramowej Rady o uznawaniu i nadzorowaniu wykonania kar z zawieszeniem i innych sankcji alternatywnych. Projektowana decyzja ramowa ma na celu zapewnienie wykonywania i nadzorowania na terenie UE kar z zawieszeniem i środków probacyjnych orzeczonych w jednym z państw członkowskich. Zgodnie z projektem wyrok może zostać przekazany do innego państwa członkowskiego, w którym osoba skazana ma legalne i stałe miejsce pobytu, w celu uznania i nadzorowania wykonywania środków probacyjnych i sankcji alternatywnych w nim wskazanych. Wzajemnemu uznawaniu podlegają tzw. orzeczenia w zawieszeniu, sankcje alternatywne oraz orzeczenia warunkowe;
• projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczący ochrony środowiska przez prawo karne. Przedmiotowa regulacja zmierza do ustalenia minimalnych wspólnotowych standardów dotyczących elementów składowych poważnych przestępstw karnych przeciwko środowisku, podobny zakres odpowiedzialności osób prawnych, jak również wymiary kar stosowanych w odniesieniu do szczególnie poważnych przestępstw przeciwko środowisku;
• projekt zmian do Decyzji Rady 2002/187/JHA z dnia 28 lutego 2002 roku ustanawiającej Eurojust w celu zintensyfikowania walki z poważną przestępczością i Wspólnego Działania 98/428/WSiSW z dnia 29 czerwca 1998 roku w sprawie utworzenia Europejskiej Sieci Sądowniczej (sprawy karne). Celem proponowanych zmian jest usprawnienie funkcjonowania Eurojustu oraz Sieci w celu skuteczniejszego zwalczania przestępczości zorganizowanej oraz sprawniejszej wymiany informacji pomiędzy organami wymiaru sprawiedliwości państw członkowskich. W tym celu doprecyzowane zostaną również wzajemne relacje pomiędzy tymi organami;
• projekt Decyzji Ramowej Rady zmieniającej decyzję ramową 2002/475/WSiSW w sprawie zwalczania terroryzmu. Projekt poszerza, przewidziany w decyzji ramowej 2002/475/WSiSW, katalog przestępstw związanych z działalnością terrorystyczną, których penalizacja przez państwa członkowskie jest obligatoryjna są to np. publiczne nawoływanie do popełnienia przestępstwa o charakterze terrorystycznym, czy szkolenie na rzecz terroryzmu;
• projekt Decyzji Ramowej Rady w sprawie wydawania orzeczeń in absentia. Inicjatywa w zakresie badania postępowania in absentia w państwach członkowskich ma na celu wypracowanie minimalnych standardów związanych z zasadą domniemania niewinności, skutkującą koniecznością stosowania wspólnych norm gwarancyjnych (w zakresie sposobu gromadzenia dowodów, uprawnień procesowych uczestników postępowania, etc.).

Ponadto, Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza wznowić rozmowy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym ds. byłej Jugosławii w sprawie zawarcia umowy dotyczącej wykonywania na terytorium RP wyroków orzeczonych przez ten Trybunał – pismo wskazujące na celowość podjęcia zawieszonych rozmów przekazano Ambasadorowi RP w Hadze w grudniu 2007 roku. Odpowiedzi Trybunału należy spodziewać się na przełomie stycznia/lutego br.